Səttar Möhbalıyev: "Aprel döyüşləri gücün, iradənin və haqqın zəfər salnaməsi idi"

Azərbaycan tarixinin şanlı səhifələrindən biri olan 2016-cı ilin Aprel döyüşləri təkcə hərbi əməliyyat deyil, həm də uzun illər davam edən siyasi, hərbi və psixoloji qarşıdurmanın məntiqi nəticəsi idi. “Aprel döyüşləri niyə başladı?” sualına cavab axtararkən hadisələrə yalnız dörd gün çərçivəsində deyil, daha geniş kontekstdə baxmaq zəruridir.

Bu sözləri aia.az verdiyi açıqlamasında Milli Məclisin deputatı Səttar Möhbalıyev deyib.

Fikirlərini davam etdirən millət vəkili bildirib ki, ilk növbədə qeyd edilməlidir ki, bu döyüşlərin başlanmasının əsas səbəbi Ermənistan silahlı qüvvələrinin cəbhə xəttində mütəmadi şəkildə törətdiyi təxribatlar idi. 1994-cü il atəşkəsindən sonra belə, təmas xəttində gərginlik heç vaxt tam səngiməmişdi. Xüsusilə 2015–2016-cı illərdə düşmən tərəfindən atəşkəsin intensiv pozulması, ağır silahlardan istifadə və mülki yaşayış məntəqələrinin atəşə tutulması vəziyyəti kritik həddə çatdırmışdı. Aprelin 1-dən 2-nə keçən gecə baş verən növbəti genişmiqyaslı təxribat isə artıq cavabsız qala bilməzdi. Azərbaycan Ordusunun həyata keçirdiyi əks-hücum əməliyyatı məhz bu zərurətdən doğdu. Lakin məsələ yalnız hərbi təxribatlarla məhdudlaşmırdı. Bu döyüşlərin arxasında daha dərin səbəblər dayanırdı. Uzun illər ərzində aparılan danışıqlar prosesinin nəticəsiz qalması, beynəlxalq təşkilatların qəbul etdiyi qərarların icra olunmaması və status-kvonun dəyişməz saxlanılması faktiki olaraq münaqişəni “dondurulmuş” vəziyyətdə saxlayırdı. Ermənistan tərəfi bu vəziyyətdən istifadə edərək işğalı möhkəmləndirməyə çalışır, müdafiə xətlərini gücləndirir və “keçilməz sədd” mifini formalaşdırırdı. Bu isə regionda davamlı sülh üçün ciddi maneə idi. Digər tərəfdən, Azərbaycanın son illərdə sürətlə artan hərbi gücü və modernləşən ordusu da proseslərə təsirsiz deyildi. Ümummilli Lider Heydər Əliyev tərəfindən əsası qoyulan ordu quruculuğu siyasəti cənab Prezident İlham Əliyev tərəfindən yeni keyfiyyət mərhələsinə yüksəldilmişdi. Müasir texnologiyalar, yüksək döyüş hazırlığı və peşəkar kadrlar Azərbaycan Ordusuna əməliyyat üstünlüyü qazandırmışdı. Bu reallıq artıq cəbhə xəttində də özünü göstərməli idi. Aprel döyüşləri məhz bu şəraitdə baş verdi — yəni bir tərəfdə status-kvonu qorumağa çalışan işğalçı siyasət, digər tərəfdə isə bu vəziyyətlə barışmayan və dəyişiklik iradəsi nümayiş etdirən güclü dövlət. Bu, təsadüfi toqquşma deyil, qaçılmaz qarşıdurma idi.

Millət vəkili onu da bildirib ki, Aprel döyüşləri bir növ “sükutun qırıldığı an” kimi dəyərləndirilə bilər. Uzun illər davam edən nisbi sakitlik əslində aldadıcı idi. O sakitliyin altında yığılan enerji, ədalətsizlik və gözlənti 2016-cı ilin aprelində partlayış nöqtəsinə çatdı. Bu döyüşlər göstərdi ki, dondurulmuş münaqişə anlayışı əslində müvəqqəti illüziyadır — əgər problem həll olunmursa, o, gec-tez yenidən alovlanır. Eyni zamanda, Aprel döyüşləri informasiya müharibəsində də mühüm dönüş yaratdı. Ermənistanın illərlə yaratmağa çalışdığı “məğlubedilməz ordu” imici ciddi zərbə aldı. Azərbaycan Ordusunun qısa müddətdə əldə etdiyi uğurlar beynəlxalq ictimaiyyətə real vəziyyəti açıq şəkildə nümayiş etdirdi. Bu, təkcə cəbhədə deyil, diplomatik müstəvidə də balansın dəyişməsinə səbəb oldu. Bu döyüşlər həm də Azərbaycan cəmiyyətində yeni bir psixoloji mərhələnin başlanğıcı oldu. İnsanlar artıq qələbənin mümkünlüyünü real şəkildə gördülər. Bu, sadəcə ümid deyil, konkret nəticələrlə təsdiqlənmiş inam idi. Məhz bu inam sonrakı illərdə baş verən Vətən müharibəsi zamanı xalqın və ordunun birliyini daha da gücləndirdi. Aprel döyüşləri həm də Böyük Zəfərə aparan yolun başlanğıcı oldu. 2020-ci il sentyabrın 27-də başlanan Vətən müharibəsində əldə edilən möhtəşəm qələbə, eləcə də 2023-cü ildə həyata keçirilən lokal xarakterli antiterror tədbirləri nəticəsində ölkəmizin ərazi bütövlüyü və suverenliyi tam təmin edildi. Bu, həm siyasi iradənin, həm güclü ordunun, həm də xalq–ordu birliyinin məntiqi nəticəsi idi.

Aprel döyüşlərinin ən mühüm nəticələrindən biri də Böyük Qayıdış prosesinin əsasını qoyması oldu. Lələtəpə yüksəkliyinin azad edilməsi nəticəsində Cəbrayıl rayonunun Cocuq Mərcanlı kəndində həyat yenidən canlandı, illərlə doğma yurd həsrəti ilə yaşayan soydaşlarımız öz evlərinə qayıtmağa başladılar. Bu, işğaldan azad olunmuş torpaqlara qayıdışın mümkünlüyünü real şəkildə nümayiş etdirdi və xalqımızın gələcəyə inamını daha da artırdı.
Nəticə etibarilə, Aprel döyüşləri təsadüfi hadisə deyil, uzun illərin yığılan gərginliyinin, siyasi iradənin və hərbi gücün kəsişdiyi nöqtə idi. Bu döyüşlər göstərdi ki, ədalətsiz status-kvo davamlı ola bilməz. Əgər sülh yolu ilə həll mümkün olmursa, tarix bəzən öz hökmünü döyüş meydanında verir. Bu gün geriyə baxdıqda aydın görünür ki, Aprel döyüşləri yalnız lokal hərbi uğur deyil, həm də böyük tarixi proseslərin başlanğıcı idi. O proseslər isə nəticə etibarilə Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin tam bərpası ilə yekunlaşdı-deyə Səttar Möhbalıyev fikirlərini tamamlayıb.

[xfgiven_embed] [/xfgiven_embed] [xfgiven_youtube][/xfgiven_youtube]